Kiedy musimy zapłacić podatek pcc i jak się go liczy?

Posted on Posted in Prawo w nieruchomościach

Państwo wie najlepiej, na co wydać pieniądze obywatela, czyli kiedy musimy zapłacić podatek PCC i jak się go liczy?

Zgodnie z obowiązującymi w naszymi kraju przepisami prawa podatnik dokonujący wybranych transakcji w obrocie gospodarczym jest zobowiązany do zapłaty PCC, czyli podatku od czynności cywilnoprawnych. Szczegółowe regulacje w tej kwestii znajdziemy w Ustawie z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych. I na tym drugim zdaniu w sumie mógł bym już zakończyć dzisiejszy wpis, gdyż wyżej wymieniona ustawa zawiera w sobie wszystkie potrzebne informacje do zrozumienia tematu, ale wiem, że jesteście tutaj abym w łatwy i przystępnym sposób jakoś to dla Was ogarnął, napisał, co jest najważniejsze i przedstawił to w sposób przystępny do zrozumienia dla kogoś, kto nie skończył 5-letnich studiów prawniczych.

Podatek od wzbogacenia, bo tak często nazywany jest podatek od czynności cywilnoprawnych, to nic innego jak opłata, którą musimy uiścić do skarbu państwa związku z powiększeniem naszego majątku.

Na początku poznajmy, jakie to są zdarzania, które powodują, że będziemy musieli zapłacić ww. podatek, a także, kto jest do tego zobowiązany. Ograniczę się do tych najczęstszych, żeby ułatwić Wam przyswojenie tematu.

Podatek od czynności cywilno-prawnych zapłacimy w przypadku:

  • zawarcia umowy sprzedaży lub zamiany,
  • zawarcia umowy pożyczki,
  • ustanowienia hipoteki,
  • umowy darowizny,
  • umowy dożywocia,
  • zawarcia umowy spółki.

PCC musi być także zapłacony w sytuacji, gdy wymienione umowy się zmieniają i powoduje to podwyższenie podstawy opodatkowania.

Kto jest do tego zobligowany?

  • osoby fizyczne,
  • osoby prawne,
  • jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (np. wspólnota mieszkaniowa).

W zależności od tego, jaka czynność cywilnoprawna jest zawierana, podatnikiem jest przy:

  • umowie sprzedaży – kupujący,
  • umowie pożyczki – biorący pożyczkę (pożyczkobiorca),
  • ustanowieniu hipoteki – składający oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki,
  • umowie darowizny – obdarowany,
  • umowie dożywocia – nabywca własności nieruchomości,
  • umowie spółki cywilnej – wspólnicy, a przy pozostałych umowach spółki – spółka,
  • przy umowie zamiany – obie strony umowy solidarnie.

Aby obliczyć stawkę PCC, co do zasady musimy pomnożyć stawkę dla danej czynności przez wartość podstawy opodatkowania. Stawki PCC wynoszą:

  • od umowy sprzedaży nieruchomości (np. mieszkania, domu, działki), rzeczy ruchomych (np. samochodu, dzieł sztuki) – 2%,
  • od umowy pożyczki – 2%,
  • od ustanowienia hipoteki zwykłej – 0,1%,
  • od umowy zamiany, dożywocia, darowizny, o zniesienie współwłasności – 2%,
  • od umowy spółki – 0,5%.

Chronologia czynności wydaje się zatem oczywista:

  • zawarcie czynności cywilnoprawnej,
  • pobranie deklaracji PCC – 3 i wypełnienie jej,
  • złożenie deklaracji w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na zamieszkanie (mamy na to 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, który zwykle przypada na dzień zawarcia umowy),
  • wpłacenie należnego podatku.

W tym miejscu wspomnę Wam również o ważnej rzeczy w tym temacie a mianowicie, że przy sprzedaży podstawę opodatkowania ustalamy w oparciu o wartość rynkową, która nie zawsze pokrywa się
z wartością określoną w umowie. Czemu to takie ważne? A temu, że w przypadku zaniżenia wartości na umowie, możemy naszym działaniem zwrócić uwagę fiskusa i będziemy musieli zapłacić należny podatek, co za tym idzie wraz z odsetkami i karą skarbową wynikającą z uchybienia. Nie wspomnę już tu o nieprzyjemnościach związanych z wezwaniem nas przed urząd skarbowy do składania wyjaśnień, czasu, który stracimy i nerwów, które przysporzą nam kilka dodatkowych siwych włosów.

Chcąc jeszcze bardziej przybliżyć Wam tematykę wskażę, że najbardziej codzienną sytuacją, kiedy mamy do czynienia z podatkiem od wzbogacenia jest zakup nieruchomości lub samochodu.

Przy zakupie nieruchomości musimy pamiętać, że podatek PCC zapłacimy u notariusza po podpisaniu aktu notarialnego i jest on liczony od kwoty, która widnieje w akcie.

Jeżeli zdarzy się zakup mieszkania po bardzo niskiej cenie, konieczne jest uzasadnienie ceny w akcie notarialnym.

Przyczyną może być np. zły stan techniczny lub niekorzystna lokalizacja nieruchomości. Jeśli urząd skarbowy zakwestionuje wartość mieszkania, twierdząc, iż została ona zaniżona, może doliczyć podatek wraz z odsetkami. Pamiętajmy również, że jest to kwota, którą notariusz musi od nas pobrać i nie możemy jej negocjować. Inaczej jest w przypadku zakupu nieruchomości z rynku pierwotnego. Sprzedający deweloper opodatkowuje nieruchomość w wysokości 8% lub 23% w zależności od metrażu.

Inna sytuacja to zakup samochodu, tutaj podatek PCC zapłacimy zawsze, jeżeli kupujemy auto z tzw. drugiej ręki od osoby prywatnej na podstawie umowy.

Istnieją jednak pewne wyjątki, gdzie wcześniej wymienione czynności cywilnoprawne nie będą podlegały podatkowi PCC. Najpopularniejszym z nich jest sytuacja, kiedy przedmiot opodatkowania stanowi rzecz ruchoma o wartości nieprzekraczającej 1000zł. Taka sytuacji wystąpi także, jeżeli jedna ze stron transakcji będzie podlegać podatkowi od towarów i usług (VAT) lub będzie z niego zwolniona. Podatku nie zapłacimy również, jeżeli kupimy auto z salonu lub komisu, gdyż na fakturze widnieje już podatek VAT. Po trzecie, podatku PCC nie trzeba będzie płacić, jeśli transakcje będą dokonane poza terytorium kraju. Innymi słowy, kupując samochód z zagranicy na umowę, nie trzeba płacić podatku PCC.

Nie zapłacimy podatku i nie będziemy składać formularza, jeśli pożyczymy nie więcej niż 9637zł (licząc łącznie pożyczki z 5 lat od jednej osoby), jeżeli jest to pożyczka udzielona przez osoby z I grupy podatkowej, czyli członków najbliższej rodziny (np. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo). Pożyczając jednak od członków najbliższej rodziny środki wyższe niż wskazany limit podatnik, musi złożyć formularz PCC – 3 i udokumentować fakt otrzymania pieniędzy, co nie zmienia faktu zwolnienia go z podatku. Pożyczka od osób spoza bliskiej rodziny, jeżeli jej kwota nie przekracza 1000zł również jest zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych.

Na zakończenie może jeszcze dodam taką oczywistą informację, jednak często sytuację z którymi mam do czynienia pokazują, że gdzieś pojawia się nie jasność, a mianowicie podatek od czynności cywilnoprawnych, to nie to samo, co podatek od sprzedaży nieruchomości, są to dwie zupełnie różne opłaty uregulowane innymi przepisami.

Podsumowując, napisze Wam tylko ku przestrodze, że braku zapłaty PCC to wykroczenie, a nawet przestępstwo skarbowe.

Konsekwencje zależą głównie od tego, kto pierwszy zauważy, że podatek nie został opłacony. Jeżeli to my zorientujemy się pierwsi, to powinniśmy niezwłocznie złożyć oświadczenie, w którym przyznajemy się do błędu i bezzwłocznie uregulować zaległą płatność. Jeśli urzędnicy zauważą, że płatność nie została uregulowana, to podatnik może być ukarany, jako winny popełnienia wykroczenia skarbowego, a w skrajnych przypadkach nawet przestępstwa skarbowego.

Tomasz Woźniak