Wawer – historia największej dzielnicy Warszawy.

Ta „zielona” dzielnica m. st. została przyłączona do Warszawy w 1951 roku.

Z początku obszar Wawra stanowił część Pragi-Południe, czego ślady możemy do dziś odnaleźć w księgach wieczystych wawerskich domów. Sama nazwa pochodzi od karczmy o tej nazwie, która później przyjęła nazwę Zajazdu Napoleońskiego. Jest jednostką pomocniczą stolicy pod względem powierzchni – 79,7 km2, chociaż gęstość zaludnienia wynosi (stan na dzień 01.01.2018r.) jedynie 953 osoby na km2.

Historia tej dzielnicy rozpoczyna się jeszcze w czasach Królestwa Piastów, nazwy takie jak Zerzeń, Borków, czy Falenica pojawiają się już od połowy XIV wieku. Po przeniesieniu stolicy do Warszawy można było zaobserwować postęp gospodarczy, a tereny dzisiejszego Wawra niekiedy stawały areną istotnych wydarzeń historycznych – np. zjazdów senatorów i szlachty mazowieckiej, gdzie w przerwach od obrad, mogli oni odetchnąć w okolicznych folwarkach.

Następne wieki dynamicznej polityki, kolejnych konfliktów zbrojnych, zaborów i powstań, ale także postępu technologicznego (szczególnie pod względem transportu) oraz gospodarczego odcisnęły szczególne piętno na obszarze tej wyjątkowej dzielnicy. Pod koniec XIX wieku w Wawrze osiedlali się zarówno kupcy i rzemieślnicy, jak i artyści i urzędnicy. Początek II Wojny Światowej poskutkował emigracją Warszawiaków na tereny Wawra, gdzie szukano szczęścia i pomocy. Wawerskie władze przyjęły nieoczekiwane obowiązki zapewnienia schronienia, źródeł utrzymania i wszelkiej pomocy osobom dotkniętym przez działania wojenne prowadzone w stolicy. Powstawały szpitale, szkoły i organizacje pomocy uchodźcom. Na szczególną uwagę zasługuje wydarzenie z 27 grudnia roku 1939, ochrzczone później mianem Zbrodni Wawerskiej, podczas której niemieccy żołnierze, jako karę za śmierć 2 podoficerów, rozstrzelali 107 mieszkańców dzielnicy wykazując tym samym nieposzanowanie międzynarodowego prawa – stosowanie odpowiedzialności zbiorowej. Była to pierwsza masowa zbrodnia na ludności cywilnej Warszawy i okolic.

Lata powojenne przyniosły kolejne emigracje na tereny dzisiejszego Wawra.

Ludność ze zrujnowanej stolicy i okolicznych miasteczek i wsi napływała strumieniem odbudowując zniszczoną infrastrukturę. Kolejne osiedla wyrastały na tej zielonej ziemi, stopniowo integrując się z Warszawą.

Tereny położone na Wschód od Wisły obfitowały w dęby, sosny i lipy. Lasy przepełniały zwierzęta i grzyby. Do dziś na tych terenach znajduje się rezerwat przyrody. Powietrze i krystalicznie czysta woda, oczyszczone wskutek wpływu okolicznych drzew nadało tym okolicom niebagatelnie korzystne działanie na zdrowie. Powstawały uzdrowiska i ośrodki wypoczynkowe. Dziś centralnie położona linia kolejowa na trasie do Otwocka była szkieletem do budowy domów dla napływającej z Warszawy, szczególnie na początku XX wieku inteligencji i przedstawicieli finansjery przemysłowej. Budowano ośrodki kulturalne, biblioteki, sal teatralnych co miało na celu uczynienie z terenu Wawra swoistego „hotelu” Warszawy.

Niemal we wszystkich częściach Wawra można się natknąć na słynną zabudowę w stylu określanym jako świdermajer. Są to drewniane budynki z charakterystycznymi ażurowymi ozdobami na werandach i gankach oraz szpiczastymi wykończeniami dachów.

Klimat Wawra sprzyja do dzisiaj zabudowie w formie domów jednorodzinnych.

Dziś, zielona dzielnica prężnie rozwija infrastrukturę, pojawiają się centra handlowe, kolejne restauracje, ścieżki rowerowe, miejsca kultury. Budowane są nowe osiedla i drogi, a coraz więcej ludzi wybiera tę pozbawioną obciążającego pędu alternatywę życia w Warszawie. Jest to miejsce dla ludzi pragnących zaznać nieco wytchnienia wśród innych mieszkańców zielonej dzielnicy.

Obecna istota tej dzielnicy była budowana przez wiele pokoleń, hartowana w ogniu historii, a niekiedy kompletnie zmieniała swój tor. Kto wie jakie wydarzenie odmienią jeszcze jej formę oraz kto jeszcze się do tego przyczyni?

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on pinterest
Pinterest
Share on email
Email

Facebook

YouTube

Dołącz do nas

Zapisz się na newsletter

Powiązane artykuly